Algemene informatie

Verschillende vormen van parodontitis

De parodontale aandoeningen kunnen we onderverdelen in:

• gingivitis;
• necrotiserende gingivitis/parodontitis
• snelle progressieve vormen van parodontitis ( “early-onset periodontitis” of “agressive periodontitis”)
• adulte parodontitis (“chronic periodontitis”)
• parodontitis geassocieerd met systemische aandoeningen
• necrotiserende parodontitis

Gingivitis

Gingivitis komt heel veel voor en is zelfs bijna “gewoon”. De ernst en frequentie nemen toe met de leeftijd. Het begint met het melkgebit en bereikt een piek tijdens de puberteit; daarna neemt het iets af.

Tijdens zwangerschap kan zich, onder invloed van de hormonale veranderingen die daarbij optreden, een gingivitis ontwikkelen; dit komt met enige regelmaat voor. Bij een reeds bestaande parodontitis, kan tijdens de zwangerschap het parodontale afbraakproces sneller verlopen dan daarvoor het geval was. Dit is dan ook bij uitstek een situatie waarin het van belang is heel alert te zijn.

Gingivahyperplasieën kunnen ontstaan door het gebruik van bepaalde medicijnen, waarvan het anti-epilepticum diphantoïne, het immunosuppressivum cyclosporine en de calcium-kanaal-blokkers amlodipine, felodipine, nifedipine de bekendsten zijn.

Necrotiserende gingivitis/parodontitis komt in westerse landen weinig voor. Roken, weinig slaap, slechte voeding en stress zijn áls het voorkomt, de predisponerende factoren. In westerse landen zien we necrotiserende gingivitis of parodontitis het meest bij jonge volwassenen tussen de 20-25 jaar. Ook bij immuno-deficiënte en/of HIV-geïnfecteerde patiënten treffen we deze aandoening aan.

Necrotiserende gingivitis wordt klinisch gekarakteriseerd door necrose van de gingiva, meestal de papillen, en door bloeding en pijn. Vaak is een duidelijke foetor ex oris aanwezig, wat de diagnose vergemakkelijkt. Behandelen we necrotiserende gingivitis niet tijdig, dan ontstaat necrotiserende parodontitis. Er vormen zich vaak interdentale kraters tussen de buccale en linguale zijde van de papil. Deze zorgen voor enorme plakretentie hetgeen de verdere parodontale afbraak aanzienlijk versnelt, en deze afbraak kan echt hard gaan! Het is dan ook heel belangrijk om een zogenaamde ANUG/ANUP-patiënt met spoed te behandelen. Patiënten zullen zich in de regel vrij snel bij u melden omdat ze last hebben van pijnlijkheid tandvlees en een slechte adem. Wanneer u zelf contact met ons opneemt, zullen wij deze patiënten versneld behandelen.

Early-onset parodontitis

Een relatief snelle afbraak van het parodontium treedt ook op bij de early-onset vormen van parodontitis. Deze kunnen we onderverdelen in prepuberale parodontitis en juveniele parodontitis. Beide komen voor in een gelokaliseerde of meer gegeneraliseerde vorm.

De term early-onset parodontitis omvat een groep van aandoeningen, gediagnostiseerd bij patiënten jonger dan 35 jaar. Al deze early-onset vormen van parodontitis ontstaan door plak en resulteren in een destructieve progressieve aandoening bij individuen die daarvoor gevoelig zijn. De progressie van parodontale afbraak is, gezien de leeftijd van de patiënt, ernstig. Dit betekent dat de infectie door zeer virulente microflora wordt veroorzaakt en/of dat de gastheer hier bijzonder gevoelig voor is.

Early-onset parodontitis komt binnen bepaalde families relatief vaak voor, er is dus ook sprake van een genetische aanleg.

Prepuberale parodontitis.

Over het voorkomen van prepuberale parodontitis is weinig bekend. Men gaat uit van een prevalentie van 1-5%. In de regel is bij kinderen met een gelokaliseerde prepuberale parodontitis de hoeveelheid plak normaal, klinisch is er slechts weinig ontsteking van de gingiva zichtbaar. De afbraak in de gelokaliseerde vorm is minder snel dan in de gegeneraliseerde vorm, en meestal reageert een patiënt goed op de behandeling.

Bij de gegeneraliseerde vorm zijn alle melkelementen betrokken, en soms tevens de blijvende dentitie. Er is een acute ontsteking van de gingivale weefsels zichtbaar, en de parodontale afbraak is snel en leidt bijna altijd tot prematuur verlies van het melkgebit. Deze vorm van parodontitis reageert niet altijd op behandeling; gelukkig is zij zeldzaam. Daarnaast heeft deze categorie kinderen vaak te maken met een systemische aandoening.

Juveniele parodontitis (JP)

Het lijkt waarschijnlijk dat prepuberale parodontitis een voorloper is van juveniele parodontitis. Dit blijkt o.a. uit retrospectief onderzoek waarin kinderen die op 16-jarige leeftijd lijden aan juveniele parodontitis, reeds botafbraak in het melkgebit vertonen.

JP begint tussen de puberteit en 35 jaar. Evenals bij prepuberale parodontitis is er bij deze patiënten vaak weinig ontsteking van de gingiva zichtbaar, met uitzondering van die plaatsen waar er parodontale afbraak is opgetreden. De gegeneraliseerde vorm van JP begint als een lokale aandoening; vaak zijn de eerste molaren en/of centrale incisieven de elementen die het eerste zijn aangedaan.

Onderzoeken naar de prevalentie van JP laten uiteenlopende resultaten zien.

De meeste onderzoeken concluderen dat de prevalentie van de ernstige vorm van JP (meer dan 50% botafbraak) betrekkelijk laag is, rond de 1%. De prevalentie van geringe of matige JP is echter veel hoger.

Etiologie en predisponerende factoren

De belangrijkste factoren die een etiologische rol spelen bij early-onset parodontitis zijn de microbiologie en/of functionele defecten aan het afweersysteem van de gastheer, en daarnaast een familiaire aanleg. Het laatste blijkt uit bijna alle familieonderzoeken die er gedaan zijn: heeft een kind early-onset parodontitis, dan is er een kans van 50% dat zijn broers of zussen dat ook hebben.

Ook hier kunt u als algemeen practicus een heel belangrijke rol spelen in tijdige diagnostiek: screen de broers en zussen van iedere JP-patiënt met regelmaat!

Adulte parodontitis.

Bij adulte parodontitis is er in den regel sprake van een langzame, chronische afbraak van de parodontale weefsels. Dit betekent dat bij een tijdige diagnostiek deze vorm van parodontale afbraak meestal niet gebitsbedreigend behoeft te zijn. Het is echter wel een aandoening met een hoge prevalentie: in een leeftijdsgroep die als representatief voor de bevolking wordt gezien (te weten van 35-44 jaar) heeft 50% parodontitis.

Bij een tijdige behandeling van adulte parodontitis is de behandeling eenvoudiger, kost deze minder tijd en geld, en is de prognose vele malen beter.

Waar men zich in de algemene praktijk erg op kan verkijken is een situatie waarbij er jarenlang slechts matig verdiepte pockets van 4-5 mm aanwezig zijn geweest, en er plotseling verdere afbraak wordt vastgesteld! Adulte parodontitis kan ook bij periodes, bijvoorbeeld bij stress en/of een verminderde weerstand van de patiënt, snelle progressieve afbraak vertonen. Ook hierbij adviseren we behandeling in een vroegtijdig stadium. Dan kunnen we dergelijke situaties voorkomen.

Parodontitis geassocieerd met systemische aandoeningen.

Systemische aandoeningen waarbij parodontitis vrijwel altijd voorkomt zijn: hypofosfatase; het Papillon-Lefevre syndroom, neutropenie, leukocyt-adhesiedeficiëntie, histiocytose X, en het syndroom van Chediak-Higashi. De meeste van deze aandoeningen zijn ernstig, maar zeldzaam. Onze kennis hierover berust veelal op casus-beschrijvingen.

Parodontitis kunnen we aantreffen bij patiënten die lijden aan het syndroom van Down, diabetes, leukemie, een HIV infectie, rheumatoïde arthritis, en bij de ziekte van Crohn. Dit zijn aandoeningen die u bij uw patiënten met enige regelmaat zal kunnen tegenkomen. Vooral het aantal diabetespatiënten is in omvang sterk aan het toenemen.

‘Ik ben zelf tandarts en ik kies bewust voor Ordentall.’